უძრავი ქონების გზამკვლევი
როგორ გადავამოწმოთ ბინა ქირაობამდე
უსაფრთხო ქირავნობა მხოლოდ ბინის არსებობის დადასტურებას არ ნიშნავს. გადახდამდე მნიშვნელოვანია გადაამოწმოთ, ვის აქვს ბინის გაქირავების უფლება, დაათვალიეროთ თავად ობიექტი, ყველა პირობა წერილობით დააფიქსიროთ, აღწეროთ ბინის მდგომარეობა და ყველა გადახდა დოკუმენტურად დაადასტუროთ. ეს ნაბიჯები დამქირავებლისთვის გავრცელებულ რისკებს ამცირებს.
01 · გადაამოწმეთ განცხადება და გამქირავებელი
დაჯავშნის თანხის, დეპოზიტის ან პირველი ქირის გადახდამდე გადაამოწმეთ კონკრეტული ბინა და მესაკუთრის ან უფლებამოსილი წარმომადგენლის ვინაობა. საჯარო რეესტრის ახალი ამონაწერი დაგეხმარებათ რეგისტრირებული მესაკუთრისა და ქონების მონაცემების შემოწმებაში. თუ მესაკუთრის ნაცვლად სხვა პირი მოქმედებს, მოითხოვეთ ხელშეკრულების ხელმოწერისა და თანხის მიღების მკაფიო უფლებამოსილება. სიფრთხილე გამოიჩინეთ, თუ ბინას არ გაჩვენებენ, მესაკუთრის ვინაობას მალავენ ან დაუყოვნებლივ გადარიცხვას გთხოვენ.
02 · დაათვალიერეთ ბინა და შენობა
შესაძლებლობის შემთხვევაში ნახეთ ზუსტად ის ბინა, რომლის დაქირავებასაც აპირებთ და არა მხოლოდ ფოტო ან ვიდეო. შეამოწმეთ გათბობა და გაგრილება, ცხელი წყალი, წყლის წნევა, ტექნიკა, ფანჯრები, საკეტები, ინტერნეტი, ხმაური, ტენიანობა და ხილული დაზიანებები. შეაფასეთ სადარბაზო, ლიფტი, საერთო სივრცეები, პარკინგი და წვდომა. წინასწარ გაარკვიეთ რომელი კომუნალური მომსახურებაა აქტიური და ხომ არ არსებობს დავალიანება, რომელიც თქვენს შესვლამდე უნდა დაიფაროს.
03 · ყველა პირობა წერილობით დააფიქსირეთ
ხელშეკრულებაში ზუსტად უნდა ეწეროს გამქირავებელი, დამქირავებელი და კონკრეტული ბინა, ქირავნობის ვადა, ქირის თანხა და ვალუტა, გადახდის თარიღი და მეთოდი. ასევე ჩაწერეთ დეპოზიტი, კომუნალური და შენობის გადასახადები, რემონტი, შეტყობინებისა და ვადამდე შეწყვეტის წესი, გაგრძელება, საჭიროების შემთხვევაში სტუმრები ან ქვექირავნობა, შინაური ცხოველები და ბინაში დარჩენილი ავეჯი და ტექნიკა. თუ ხელშეკრულების ენა სრულად არ გესმით, ხელმოწერამდე გამოიყენეთ სანდო თარგმანი.
04 · დეპოზიტის პირობები გადახდამდე გაიგეთ
ხელშეკრულებაში უნდა ეწეროს დეპოზიტის ოდენობა, რას უზრუნველყოფს ის, როდის შეიძლება თანხის დაკავება და როდის უნდა დაბრუნდეს დარჩენილი თანხა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებით მოთხოვნილი უზრუნველყოფა არ უნდა აღემატებოდეს სამი თვის ქირას; თუ თანხა წინასწარ არის გადასახდელი, დამქირავებელს შეუძლია ის სამი თვის განმავლობაში თანაბარ ყოველთვიურ ნაწილებად გადაიხადოს. დეპოზიტის დაბრუნების მხოლოდ ზეპირ დაპირებას ნუ დაეყრდნობით.
05 · შეათანხმეთ ყველა რეგულარული ხარჯი
წინასწარ განსაზღვრეთ ვინ იხდის ელექტროენერგიას, გაზს, წყალს, ინტერნეტს, შენობის ან მმართველი კომპანიის მომსახურებას, პარკინგსა და სხვა რეგულარულ ხარჯებს. საქართველოს კანონმდებლობით დამატებითი ხარჯების მოთხოვნა შესაძლებელია მაშინ, როცა მხარეებს ამის შესახებ შეთანხმება აქვთ. ეს პირობები ხელშეკრულებაში ჩაწერეთ, რათა დაბალმა სარეკლამო ქირამ მოულოდნელ ყოველთვიურ ხარჯებად არ გადაიქცეს.
06 · შექმენით ბინის მდგომარეობის ჩანაწერი
შესვლის დღეს გადაიღეთ ფოტო ან ვიდეო და დააფიქსირეთ უკვე არსებული ნაკაწრები, ლაქები, დაზიანებული ავეჯი, ტექნიკის მდგომარეობა და მრიცხველების ჩვენებები. შეადგინეთ გასაღებების, წვდომის ბარათების, ავეჯისა და ტექნიკის მარტივი სია და ორივე მხარეს შეინახეთ ერთი და იგივე ჩანაწერი. ეს მომავალში დაზიანებაზე ან დაკარგულ ნივთებზე დავის თავიდან აცილების ერთ-ერთი საუკეთესო გზაა.
07 · განასხვავეთ დაზიანება და ბუნებრივი ცვეთა
ხელშეკრულებამ უნდა განსაზღვროს, როგორ ხდება რემონტის საჭიროების შეტყობინება და ვინ აგვარებს გადაუდებელ პრობლემებს. სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, დამქირავებელი არ აგებს პასუხს ნივთის ისეთ შეცვლაზე ან გაუარესებაზე, რომელიც ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ჩვეულებრივი გამოყენებით არის გამოწვეული. გაჟონვის, ელექტროობის, გათბობის ან სხვა მნიშვნელოვანი ხარვეზის შესახებ დროულად აცნობეთ და მნიშვნელოვანი კომუნიკაცია წერილობით შეინახეთ.
08 · ყველა გადახდა დასტურიანი იყოს
შესაძლებლობის შემთხვევაში გამოიყენეთ საბანკო გადარიცხვა ან სხვა მეთოდი, რომელიც მკაფიო მტკიცებულებას ტოვებს. გადახდის ჩანაწერიდან უნდა ჩანდეს რომელი თვის ან ვალდებულების თანხაა გადახდილი. ნაღდი ანგარიშსწორებისას აიღეთ დათარიღებული ქვითარი. ქირა ან დეპოზიტი მესამე პირს არ გადაურიცხოთ, თუ მისი უფლებამოსილება და გადახდის ინსტრუქცია წერილობით მკაფიოდ არ არის დადასტურებული.
09 · გასვლა შესვლამდე დაგეგმეთ
ხელმოწერამდე წაიკითხეთ შეტყობინების, ვადამდე გასვლისა და დეპოზიტის დაბრუნების პირობები. გასვლისას კვლავ დააფიქსირეთ ბინის მდგომარეობა, ჩაიწერეთ მრიცხველების საბოლოო ჩვენებები, დააბრუნეთ ყველა გასაღები და წერილობით აღწერეთ დეპოზიტიდან შეთანხმებული დაკავებები. ხელშეკრულება, გადახდების ისტორია და შესვლა-გასვლის მდგომარეობის მტკიცებულებები შეინახეთ საბოლოო ანგარიშსწორებამდე.
10 · ქირავნობის ძირითადი საეჭვო ნიშნები
საფრთხის ნიშნებია ბაზარზე არსებულ მსგავს ბინებთან შედარებით ძალიან დაბალი ფასი, ბინის ან საკუთრების მონაცემების ჩვენებაზე უარი, გადამოწმებამდე სასწრაფო გადახდის მოთხოვნა, განცხადებისგან განსხვავებული ბინის ჩვენება, ბუნდოვანი დეპოზიტის პირობები, დიდი აუხსნელი წინასწარი თანხები, გადახდის ქვითრის არქონა და მნიშვნელოვანი დაპირებების ხელშეკრულებაში ჩაწერაზე უარი. თუ ძირითადი ფაქტები ვერ მოწმდება, სიჩქარემ შემოწმება არ უნდა ჩაანაცვლოს.
მასალა საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ, საგადასახადო ან საინვესტიციო რეკომენდაციას. კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღებამდე გადაამოწმეთ ინფორმაცია და საჭიროების შემთხვევაში გაიარეთ კონსულტაცია შესაბამის სპეციალისტთან.